We willen Nederland zo goed mogelijk aanpassen aan het veranderende klimaat. Daarvoor is het belangrijk om water en bodem meer sturend te laten zijn in beleid en uitvoering. We kunnen dat het beste bereiken door met verschillende overheden en andere betrokkenen gebiedsgericht samen te werken. Het interbestuurlijk omgevingsprogramma is een heel geschikt instrument daarvoor. Om zo'n programma op te zetten, is het belangrijk om inzicht te hebben in welke overheid waar verantwoordelijk voor is op het gebied van water en bodem, en welke taken daarbij horen. Deze interactieve tool geeft daar een overzicht van.

Handreiking Sturen met water en bodem in omgevingsprogramma's

Het interbestuurlijk omgevingsprogramma is één van de kerninstrumenten van de Omgevingswet die op 1 januari 2024 is ingegaan. Om overheden te helpen bij het succesvol inzetten van zo'n interbestuurlijk omgevingsprogramma hebben de Hogeschool Van Hall Larenstein en de Hogeschool Leiden samen met allerlei partners uit de praktijk een handreiking ontwikkeld: Sturen met water en bodem in omgevingsprogramma's. Deze Actorentool is daar een onderdeel van.

Wat laat de Actorentool zien? Hieronder zie je per thema welke verantwoordelijkheden gemeenten, waterschappen en provincies hebben op het gebied van oppervlaktewater, grondwater, regenwater, drinkwater, riolering en waterzuivering, bodem en ondergrond, en flora en fauna.

Hoe gebruik je de Actorentool? De tabel geeft voor zeven thema's met icoontjes aan welke verantwoordelijkheden gemeenten, waterschappen en provincies hebben. Bij 'Verantwoordelijkheden' onderaan de tabel zie je wat de icoontjes betekenen.

  • Ga je met de muis naar een icoon in de tabel? Dan kun je voor dat thema lezen welke taken de verschillende overheden hebben bij deze verantwoordelijkheid.
  • Ga je met de muis naar een verantwoordelijkheid in de legenda onderin? Dan zie je bij welke thema's en overheden deze verantwoordelijkheid een rol speelt.
  • Wil je toegang tot alle data achter deze tool? Dan kun je deze downloaden.
Water en bodem
ThemaGemeenteWaterschapProvincie
OppervlaktewaterRegenwaterbeheerVaarwegbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitNatuurbescherming en -herstelWeging waterbelangRegenwaterbeheerPeilbeheerVaarwegbeheerBeheer waterNatuurbescherming en -herstelWeging waterbelangRegenwaterbeheerPeilbeheerVaarwegbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitNatuurbescherming en -herstelWeging waterbelang
GrondwaterRegenwaterbeheerPeilbeheerAfvalwaterbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitWeging waterbelangBeheer water- en bodemkwaliteitWeging waterbelangPeilbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitNatuurbescherming- en herstelWeging waterbelang
RegenwaterRegenwaterbeheerAfvalwaterbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitWeging waterbelangRegenwaterbeheerAfvalwaterbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitWeging waterbelangRegenwaterbeheerWeging waterbelang
DrinkwaterBeheer water- en bodemkwaliteitBeheer water- en bodemkwaliteitNatuurbescherming- en herstelWeging waterbelang
Riool en rioolwaterzuiveringRegenwaterbeheerAfvalwaterbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitAfvalwaterbeheerRegenwaterbeheer
Bodem en ondergrondRegenwaterbeheerBeheer water- en bodemkwaliteitWeging waterbelangWeging waterbelangNatuurbescherming en -herstelWeging waterbelang
Flora en faunaNatuurbescherming en -herstelNatuurbescherming en -herstelNatuurbescherming en -herstel

Verantwoordelijkheden

  • Regenwaterbeheer
  • Vaarwegbeheer
  • Beheer water- en bodemkwaliteit
  • Natuurbescherming en -herstel
  • Weging waterbelang
  • Peilbeheer
  • Afvalwaterbeheer

Overheden werken samen aan kennisdeling

Eén verantwoordelijkheid staat niet uitgewerkt in deze tool: kennisdeling. Dat is omdat alle overheden hier samen aan werken:

  • Gemeenten verzamelen kennis over water- en bodemsystemen en stimuleren duurzaam beheer ervan.
  • Waterschappen brengen de toestand van water- en bodemsystemen in kaart.
  • Provincies integreren water en bodem sturend in beleid, organiseren netwerken en Communities of Practice, en ondersteunen gemeenten bij het uitvoeren van water- en bodemsturend beleid. Ook adviseren zij waterschappen en provincies over hoe ze doelen van Natura2000 moeten naleven om biodiversiteit in Europa te behouden.